Toloow waa Qolama?

Soomaalida iyo qabyaaladda:

a href=”https://aminawehelie.files.wordpress.com/2014/12/img_1948.jpg”>IMG_1948

Sanadkii 1994tii ayaa iyadoo la joogo March, 8-deeda waxaa koox wariyayaal ah loo diray in eey ka soo waramaan warbixinnana ka so diyaariyaan xus kooban oo malinta haweenka adduunka loo dhigayey.
Xuska waa iska gaabnaa waayoo xilligaas waxaa dalka qeybo badan oo ka mid ah joogay ciidamadii UNISOM, magalaadda Muqdisho oo ah meesha xuskaas lagu qabanayeyna waxaa yiilay qad-cagaaran, isku gudubku waa yara inkastoo goobo badan ciidamo fadhiyeen, hadana waxaa laga baqan jiray qolo uun dableey ah oo meelaha maqaraarufeysa in eey kugu soo baxaan, ku furtaan, ku dilaan maba wax kale oo ka sii foolxun kugu sameeyaan, ma jirin sharci iyo dowlada la isku raacsan yahay oo wadanku lahaa, qolaba meey eey oodataya yeey ku xabisnayd dadkuna dhibaato badan ayeey ku jireen, sidaas darteed magaaladda waxaa socodkeeda ku dhiiran jiray marka laga reebo kooxaha qowleysatada ah oo qabiilladda ka tirsan oo dagaalka qabyaaladeed iyo xukun doonnimada isugu jira wada mooyee, ciddii baabuur xiimi kara wadata qoryana lagu ilaalinaayo oo qur ah.

Hadaba markii wariyayaashii oo iyagaba iska yaraa oo dhowr wargeys (Xilligaasi website-yo ma jirin magaladuna internetba ma lahay), ay meesha tageen, waxaa joogay fanaaniin kooban oo iyaguna munaasabadda ka qeyb ahaa, waxaa fanaaniinta hogaaminaaya Abwaan Barre Maxamed Fiidoow (LEENTO), waxaa iyagana jooga koox muusigga tumeysa oo iyagan aiska kooban iyo fanaaniin heesta oo ay a mid yihiin Fanaanad Xabiiba Xasan Tooxoow iyo Fanaanad iminka dhimatay oo iyadana waaberi ka tirsanaan jirtay, Allaha u naxariistee Saynab Cabdilaahi Boostaale (Hindhiso).

Dhowr dumar ah waa joogaan raguna meesha waa ku yaraayeen,munaasabadiina xilli hore ayaa la bilaabay, oo lama rabin maadaama magaaladda ay ka jirto xaalad is bad-badalkeedu badan yahay, xiisado dagaalna sidata iyo kooxo isu dhaarsan, qof kasta wuxuu rabay in ay howshu hore u dhamaato.

Inta munaasabadda socotay waxaa labada gabdhood oo iyagu markaas wax heesayaba ka joogay meesha ay la soo shir tageen laba heesood oo cusub oo markaas ay ugu horeyso qaadistoodu, kana tarjumaya munaasabadda iyo weliba xaaladda colaadeed ee dalku ku jiro.

Heesta koowaad waxaa qaaday xabiiba Xasan Tooxoow, waana heesta hada aadka u caan baxday oo la yiraahdo (ANIGU DUMAR BAAN AHAA) oo ah hees calool-xumo iyo uur ku taal xambaarsan kana tarjumeysa dhibaatada dumarka iyo dagallaadda ahliga ah, maadama heestu cusub tahay, wayadaasna aan hees iyo dhageysigeedba xoog loo helin oo qof kasta siduu rasaas qiiqeysa uga gambanaayey, ama isu lahaa goormuu madfac ama hoobiye kugu dhici doonaa, dad badani wardi ku badaleen heesaheey dhageysan jireen, ayaa heestii intii meesha joogtay ka calool xumaadeen.

Dumarkii ayaa ooyin la sii wada jeestay, in yar markii cid walba indhu casaadeen ayaa abwaankii wuxuu wariyayaashii si kaftan ku jiro u yiri: U fiirsada, ooyintaan wax kalaa xigi doona?

Suxufiyiinta uu la hadlay si fiican una fahmin wuxuu ula jeedo, deetana iyaguna su’aal kuma celine howshoodeey iska wateen, deetana heestii fannanadii kale ayaa la soo gaaray, iyaduna waxeey qaaday hees kale oo sidaan horeba u soo sheegay cusubeyd oo la yiraahdo: DHIBAATO DUMAR, sidii iyo si la mid ah ayaa loo wada ooyey, markaan xitaa rag tiro yar ayaa hamiirsaday oo ilmo isu celiyey, laakiin maxaa dhacay?
Intii dhabadhii heestii waday ayaa dumarkii meesha joogay iyo ragiiba isku jeesteen, waxaana yeertay:
Allaah, calooxumo ayeey nagu dileen, toloowse gabdhuhu waa qolama horta?

Durba waxeey jeceylesteen i ay ogaadaan reerka gabadhaha fanaaniinta ahi ka soo jeedaan, su’aashaasina waa socotay in cabaar ah, kulli wariyayashii xitaa waa la warsaday, iyaguna kuligood waxey farta ku wada fiiqeen, Abwaan Barre Maxamed Fiidoow, iyagoo raba in eey isaga uga baxsadaan jawaabta la doondoonayo, iyagoo ka wada abwaankaan heesaha u dhiibay weydiiya.

Abwaan Barre oo isagu hadaayeeyto sii sadaaliyey in ooyinta wax kale xigi doonaan, ayaa qoslay, deetana wuxuu cid kasta ku qanciyey in uu qudbada ku sheegi doono gabdhaha reerkooda, waana laga rumeystay ballanqaadkaas in uu ka soo bixi doono oo xalaadda markaas lagu jiray ayaaba wada ahayd (YAA TAHAY?) oo yaa tahay ayaa malin kasta dadk badani ku dhiman jiriin, dad badanina ku badbaadi jireen.

Munaasabaddii ayaa gebo-gebo ku dhowaatay, waxaana la gaaray xilligii qudbadaha, marka dhowr qofi hadashay ayaa loo dhiibay abwaanka munaasabaadda qeybta lixaadka lahaa, wuxuuna qudbadiisii ku soo daray:
Hadaadeyto kuligeen waa wada ooynay, waxaana aad noo damqay murtida ay xambaarsan yihiin heesaha meesha lagu soo bandhigay, laakiin intaas kuma aanan ekaanine, inagoo weli ooyintii wadna oo diifka iska tir-tireyna, oo indhaha mar-mareyna ayaan hadana jecleysanay in aan ogaano gabdhaha heesaaya qabiiladooda? hadde waxaan ka ooyheynay soow ma ahan dhib innagu gaartay in qabiil qabiil loo kala safto oo la isu laayo, dhib qabyaalladu noo keentay, mid aanu ugu jirno dagaallo sokeeye oo inna wada diirtay? Inta gabdhahaan iyo reeraheey ka dhashaan iska dhaaftiin, maad ku qiimeysiin murtida quruxda badan, codka hallasiga ah, iyo heyabadda qofnimo oo ay leeyihiin? anigana xaad ii niyad jabiseen? murtida aad la ooydeen anaa sameeyey, howl badan ayaana geliyey, wacyigellin in eey idiin noqoto ayaanna rabay, ee ma rabin la is weydiiyo cidda heesta qaaday iyo qabiilkeed Soomalai ka tahay.

Intaas markuu abwaan Barre Maxamed Fiidoow yiri: ayaa hal mar dadkii hadda ooyaayey oo dhami wada qosleen, oday meel gadaale fadhiyey ayaa yiri: Abwaan Barre Maxamed fiidoow adiga qudhaada waa isaga baahanahay in aanu ogaano reerkaad Soomali ka tahay, wuxuuna raaciyey, qabiilka waa in la isku garto waana tii.

Odaygu waa dadaalay balse dadka meesha joogay kuligood sidaas ulama jeedin.

DHAMMAAD.

XAAS BILAASH AH:

Sheeko Gaaban: Q: 1aad

images (2)
Tan iyo sakayto ilaa hadda oo ay tahay fiid hore taleefoonkiisa ayeey waceysay, weey ku daashay hadana ma quusan, kolba howl yar ayeey guriga ka dhex qabataa, waa wacdaa, kolba shah beey soo shubataa waa wacdaa, iyaduna kama caajisto isaguna kama qabto.
Laakiin wax badan oo hore ayeey sidani ku dhacday, balse amuurta ay u waceyso ayaa kala duwan, hadda xaalad xasaasi ah ayaa jirta kol waagu ku dul-baryana, waxeey goosatay in eey wacdo.
Waxeey sidaas ahaataba, markeey hurdootay ayeey iska luuday oo sariirteedii tagtay, balse dhaqso ma gam’ine hadana feker beey ku dheeraatay
Muxuu sidaan kuugu galayaa? Muxuu kaaga qaban waayey? Ma dhici karto in intaas oo dhan uusan arkin wicistaada, waxaas iyo wax kaleba waa ku fekertay, mar dambe ayeey gama’day, dan baana ugu jirtay in eey hurudo.
Dhanka kale Caabi wuxuu Caaliya ka helay 1000 wicis oo mobilekiisu muujiyey, mar uu dukaankii gadanayey, mar uu xaaskiisii kale magalada u kaxeeyey, mar uu rag asxaab ay yihiin uu la sheekeysanayaba, wuxuu ku mashquulsanaa howlihiisa.
Weey jirtaa in uu kolba marka taleefoonku gariiraba ay meelu damqaneeysay, balse wax kale maahee wuxuu ku fekerayey toloow sideed yeeshaa, taleefonkaba ma badalataa mise, iska daa ha ku fogaane si uun beey noqone, laakiin marnaba kumuusan fekerin in xaalada loo soo wacayo ay tahay bishaaro qoyska u dan ah, waa sida Caaliya u heysatee.
Isaga markuu dhulkii hooyo joogo Cudbi kama dhama, iyada iyo sagaalkooda ciyaalka ahna kama roona, wuxuu isu heystaa in wax kastaba u dhan yihiin, laakiin isma weydiiyo sababta uu gabar masaakiin ah oo Qurbe iyo Qarqaryo ku nool uu been ugu sheegay, isagana dhigay in uu jecel yahay, in uu u baahan yahay iyo intasoo kale oo uu horey u shubay.
Taariikhdoodu waxeey dib ugu noqoneysaa 2007-dii xiligaas oo Caabi meel beeshiisu isugu timid ugana arrinsaneysay xalado beeleysan uu ka milicsaday Caaliya, markas ma hubin gabar, garoob iyo geesa-xir mid eey tahayba, xitaa ma hubin in eey beesha meesha walimada ku qabta ka mid tahay iyo in eey qaar kale oo beesha ah iska soo raacday, laakiin sidii ka fiirsasho la’aanta ahayd ee indhaha raggu wax u sii dul-mari jireen, uun baa indhihiisu u sii dul-mareen Caaliya, ka dibna waa ku dhaygagay, ka dibna waa u maqaalin tuurtay, ka dibna waa soo jillaabtay, wuxuu ku shubi karuu ku shubay waana rumeysatay, marnabase uma sheegin in ay dalkii u jiraan Cudbi iyo 7 ciyaal ah oo xillidaas u joogay (Labada kale dib beey ka dhasheene), hada waa tan wax kastaba is badalayaan, Caaliya labadii sano ee ugu dambeysayba waxey dareemeysay isbadel dhanka odaygeeda ah.
XIlliyada uu iyada la joogo oo uu soo dhoofo maadaama uu laba basaboorle yahay, sidii hore qosolku maha, sidii hore farxaddu ma ahan, sidii hore koolkoolisku ma ahan, sidii hore xitaa hadiyadihii ma ahan oo waa yaraadeen, wax naf leh horey uguna soo qaado markuu ku soo socdo dhankeeda, Dubai oo dahabka, dharku iyo barafuunku buuxo waa iska soo dhinac maraa, isagoo laafyoonaayo ayuuna yimaadaa ama wax yar oo caynteyn ah oo uu wajiga ku furo is leeyahay una qalmin buu isla soo taagaa.
Weey aragtaa caaliya sida wax isu badalayaan tan iyo dhamaadkii 2007 dii oo ah xilligga ay iyada iyo Caabi is guursadeen caabi wuxuu iska dhigi jiray mid doonaya in Caaliya wax u dhasho,oo ilaahey ubad kala siiyo, mase noqon “ Ilaah baa dhasha haya, horeyna wax waan u dhalay ee eebbaan ka warsugayaa ayeey isku qaboojisaa isagana ku qaboojisaa mar kasta oo qodobkaasi hawada soo galo.”

Waa runteey, ilaahey horey ayuu wiil u siiyey, wiilkiina iminka waa u joogaa wuxuu dhigtaa dugsiga sare, nin shaashiyey ayeeyna u dhashay, kii labaad ooy guursatayna waa Caabi.
Caaliya waa 33 jir mana joogto xili ay dhalmo deyso laakiin waxeey iska jeceyd in sida odaygeedu rabo ay hesho, waxay u fahamtay in doonaya in eey caruur u dhasho, ugu yaraan sidaas buu iska dhigay, laakiin hadda oo uu 7 week sii maqan yahay, waxey is lahayd waxa kugu soo kordhay u sheeg, bishaarana uga dhig, waayoo Caaliya uur beey leedahay, waxey taleefoonka ninkeeda muddo ka badan 12 sacadood u waceysayna waa sababtaas, waxey dooneysay in eey cod naxariis leh u tiraah:
“Xaabiibi uur baan leeyahay” Waase hadduu ka qabtaba.

Waa Socota……………………………………….

W/Q: Amina Muuse Weheliye
Luton, Beds.

HA QAAYIBIN XUMAANTA:

Image

W/Q: Amina Muuse Weheliye

Muranka waan jecelnahay, xasilooniduna waa inna dhibtaa, qof kastaba wuxuu dood ka keeni karaa waxa ugu yar, xitaa salaanta cadi ah , waxaad moodaa in aanu kuligeen Diinta muqadaska ah ee suuban ee ilaahey innagu galladay kaga egnahay waardiye (Ilaaliye) budh weyn sita, balse aanan waxba iska saareynin ku dhaqankeeda.

 

Ilaahey markuu diinta soo dajinaayey waa ogaa in ummadu wada noqon doonin taqi sideey tahay ugu dhaqma, waxase la iska doonayo waa in aad sida ugu wanaagsan oo aad kareyso ugu dhaqanto, rasuulkeenii Maxammed (CSW) ma jirto meel lagu sheegay oo uu qofkii wax yar diinta ku xadgudba isagoo muslim ah ku calaamadiyey in uu gaal  diinta ka furtay yahay.

 

Weliba rasuulullaahi Muxammed wuu u turi jiray dadka isagoo doonaya in uu tuso naxariista diinta islaamku leedahay, waxaan xilligiisii soo maray qolyo, shaqisaad iyo qoomam dhan oo madax adag, kuligoodna dagaal kalama hor tagin judhii ugu horeysaba, laakiin wuxuu ku dayey siyaabo kale oo uu ku waaniyo.

Balse nasiib darro maskax qaraarka innagu dhacay wuxuu keenay, innagoo Islaam sheeganeyna hadana aan xitaa kala garan weyno wixii diin ah iyo waxaan diin ahayn, diintu waardiye uma baahna oo eebbihii soo dajiyey ayaa ilaashanaya, kumaaan kun oo malaaig ahana leh oo midba ay wax u qaabilsan tahay, waxaase naloo soo gaarsiiyey ku dhaqan iyo in aanu nolosheena ku larno.

 

Adoon salaadda faralka ah dukan hadaad cid kale wuxuu yiri, wuxuu sameeyey, halkuu maray iyo siduu u dhaqmay imtixaan la daba taagnaato, taasi kaa dhigi meyso taqi soo fariistay, janaddana tikit aad ku gasho kuu siin meyso, waxaase kula gudbooni waa in aad ilaahey u deyso in uu ummadiisa xisaabsado adiguna aad taada raacato.

 

Sidoo kale adoo intii karaankaaga ah ku dadaalay in aad salaadda, soonka, sakada iyo wax kasta oo wanaagsan fasha, hadana hadaad oday reerkiina ah oo qabyaaladda buufiya ama siyaasi jufadaada ah oo dadka nafta u keenay, ummadii uu xukumayeyna fidna kula dhex jira, aad tageero la garab taagnaato, markaasina waa laguu yaabaa.

 

Waxaa marag ma doonta ah in aanu sheegano in aanu nahay dad muslim ah, laakiin muslinimadii ayaanu muran aneey ku jirin gelinay, laakiin hadaan runta iskula xisaabtanno intaan tii eebbe ee weyneydba la gaarin, sideen muslim ku nahay, kol hadaanan isku dhowreynin walaaltinimada islaamka.

 

Bal ka waran dadkeena kulligood hadeey isku abtirsadaan isa soo wada gelaya, hadana is faquuqaya, is jiir nacaya, isna kala weyneeysiinaya, runt aka leexanaya iyagoo arkaya, beentana ku dow-falaya iyagoo og, wax weyn ooy ku heshiiyaan daaye, aan xitaa isku quurin in qof kasta kan kale wanaagiisa u qiro.

 

Ma jiro mid mid ka kale hadaad saani u weydiiso oo aad tiraahdo MUXUU KAA BI’IYEY  SHAQSI AHAAN     kuu sheegi kara, waxa aanu kala tabaneyno, hadaba hadaanu sidaas nahay, maxaanu isku heysanaa, oo Soomalida uriso isu saaray.

 

Dadka doonaya in eey kala go’aan waa in eey yihiin dad ku kala tagsan wax kasta oo xiriir ah, laakiin Somalidu weli kuma kala tagin marka diinta islaamka laga so tagaba, labba guntood oo muhiim ah, tasaana cadeyneysa in aanu weli nahay dad rajo ay isku walaalshadaan leh, labadaas guntood, waa GUURKA IYO LUUQADDA SOOMALIGA.

 

Weli ma aanan arag qolo gaar ah oo tiri af kalaanu sameysanay waana ka baxay afsoomaligii, ummana baahnin, sidaas oo kale weli lama arag qolo tiri qolo kale iska guursaneyno waana idiin faruqinay gogoshii guurka.

 

Haddii marka aanu weli heshiis ku nahay intaas diintiina inoo dheer tahay, in kastoon laadlaadinay, maxaa inoo diiday weeye su’aashu in aanu is ixtiraamno, in maqalno, is gacashano isna Soomaliyeeysano, si cadowga kiisa yar iyo kiisa weynba aanu awood aan isaga caabino u yeelano.

 

Teeda kale dambi kasta oo dhaca waa in ay jirtaa cid lagala xisaabtamo, yaa lagala xisaabtamayaa kala qoqobka iyo oodaha aan jirdaha adag ku surneyn ee Soomalida la dhex dhigay? Shaki la’aan waxaa jira dad masuuliyadeeda leh, welina ummadda ku dhex jira, waa kuma dadkaasi? Odayada? Culimadda? Siyaasiyiinta? Raga jeebweynta ah iyo ganacsatada? Haweenka? Dhalinyarada? Toloow cidma waaye?

 

Ka waran si aanu xumahaas, tuhunkaas, iyo kala qoqobkaas uga baxno haddii qof kasta uu isagu iska bilaabo, oo uu is weydiiyo suaalahaan: KALI WAX MA KU TAHAY? NOLOSHU MA KUUGU SOCONEYSAA IN AAN SOOMAALIDA KALE KA MAARANTO?  MAXAA KUU SAHLAYA IN AAD DADKAAGA KU DHEX JIRTO? MAXAASE KAA HOR TAAGAN IN AAN NOQOTO SOOMALI KU NOOLAADA XORNIMO? REERKAAGA KALIGIIS MA KUGU FILAN YAHAY? HADAAD QABYAALADEYSO MAXAA KUU SUURTAGALAYA, MAXAASE KAA LUMAYA? Iwm.

 

Qof aan xor ahayni waxba ma qabsan karo, cidkalena ma hoggaamin karo, Xorriyadda qofkuna waa mid ku timaadda rabitaan, qof aan u baahneyn in uu gumeysiga ka baxo, waligii xoroobi maayo, marka ma dooneynaa horta in aan xorowno? Yeey tahayse in aanu ka xorowno,  Xornimada aan ka hadlayaa ma ahan tii wadanka oo dhan ahayde waa tan shaqsiyadeed.

 

 

Xoriyad la helaa waxaa ugu horeysa, in qofku xor ka noqdo fekerka iyo hadalka, labadaasi hadaad ka xorowdo hubaal waxaa ah in aadan cidna u joogsaneynin kuna noolaaneyso nolol wanaagsan, fur-furan oo nashaad ka dhex buuxo, noqoneysana qof aan la loodin Karin, wuxuu doonayana u kala cad yihiin, kala sooci kara xumaanta iyo samaanta, misna kala dooran kara labadaas tuu raacayo.

Qodob kale oo intaas oo dhan fure u ah ayaa isna jira oo xoriyadaasi ku timaado markeedii horeba, waa in qofku anuu xumaanta aqbalin (Qaayibin) meel cadna iska taago xitaa haddii uu sidaas ku luminayo,  dhamaan dadka u dhow oo dhan, saxiibadiis, ama qaraabadiisa.

Xumaha ood aqbashaa waa masiibada ugu weyn ee bini’aadamka ku timaada, waxeyna kaa dhigtaa qof aad u nugul oo wax kasta lagu shuban karo, ikhtiyaarna aan lahayn, dhibna ku tahay in uu kala doorto qaabka uu u noolaanayo ama noloshiisa u jiheynayo.

 

Si hadaba aad u noqoto qof xor ka ah wax kasta, waa in aad marka ugu horeysa cidna ku raaligelin in aad raacdo ood iska daba habashleyso adiga oo bilaa dooq ah, waa in aad kari karto in qofka aad ogtahay in uu qaldan yahay aad ka leexato, ama ku dhihi karto (WAAD QALDAN TAHAY, ANIGUNA KUGUMA RAACSANI WAXAN) haddii aan naftaada intaas ku barbaariso waxaa hubaal ah in aad guuleysaneyso aduun iyo aakhiraba, waayoo waxaan fulineysaa waajib diini ah oo waa tii diinteenu inna tiri:

XUMAHA KU REER GACANTAADA, HADDII AADAN AWOODIN KU REER AFKAAGA, HADDII AADAN AWOODIN UURKA KA NECBEYSO.

Hadaba waa in aad ka bilowdaa kacaankaas aad naftaada ku turxaan bixineyso in aad marka hore kala garato xumaha iyo samaha, deetana xumaha aadan aqbalin, sidaadaasna aad ku noqoto qof xor ka ah fekerka, rabitaanka iyo hadalka, lehna mowqif loogu yimaad, intaas ka dibna waxaad noqoneysaa qof leh awood uu wax ku sixi karo maadama ay kuu kala cad yihiin wadooyinka ku horyaala, waana kaas hogaamiyaha aanu u baahanahay in uu godka iyo xabisiga qabyaaladeed iinaga saaro, si aanu u hiigsano nolol wanaagsan oo naruuro leh, geedigeena nololeedna ku furta naq barwaaqo.

 DHAMMAAD.

HADDII JACEYLKA LA WAAYO

Waxaa qortay: Amina Muuse Weheliye Cadoow. 

Image

Koonkan anuu ku nool nahay ilaahey ayaa taagay, dhulka u fidiyey, samadana dushaas ku taakeeyey, biyahana badaha iyo webiyadana goobo cayimman kula ballamay.

Isla eebbahaas ayaa dadkana Adan aabbe uga dhigay, xaawa oo uu feer aadan tiisa ah ka abuurayna hooyo.

Isla ilaahaas ayaa hadana dadka dhex dhigay jaceyl iyo nacayb, labadaasoo ay amma dunida si nabdoon ugu wada joogaan ama isku laayaan.

Bal hadaba inaba waligaa dib ma u eegtay noloshaada? Adoo caruur ah iyo adoo cirroola ahse weli ma is weydiisay horta sidaad dunidan ku timid?

Jiirooyinku waa kala dhaadheer yihiin, marka nolol ama waaya jira la dhiraandhirinayo waxeey u baahan yihiin in dhowr jiiro ama leexo loo soo galo, macna badan kuu soo bixi maayaan daraasadaadiina ka gun gaari meysid hadaad luuq-luuq soke u marto si aad u ogaato xogta iyo taariikhda ka dambeysa in aad dunidaan timaado.

Markaad rabto in aad ogaato, halkaad maalinba cag soo dhigtay, intaad dunidaan ku soo socotay si aad uga mid noqoto nafleyda ku dul nool iyo tan iyo  berrigii aad ku soo biirtay ibna’aadanka yaacaya dusheedaba, waxeey  kugu qaadaneysaa waqti dheer, waxeyse ku xiran tahay in aad adigu dooneyso in aad leexooyinka aad u mareyso ama soo gab-gaabsato ama sii dheer-dheereysato.

Bal dib u eeg, sideed dunidan ku timid? Inta aanad faaqidaada horey u gelin maskaxdana aadan ka sii dhalaalin, in yar intaad halkaas ku qabato, is weydii horta, INNABA NOLOSHAADU JACEYL LA’AAN MA JIRI LAHAYD?

Doodaas oon ogahay in qaar badan oo iminka maqaalkaan aqrinaya, ay xiiso la karkarayaan, isna heyn kari la’yihiin qodobka laga hadlayo muhiimkiisa darteed ayaad hadana waxaa dhici karta in aan isaga soo boodno jawaabta anagoon waxba si aad ah ugu fiirsan.

Laakiin wax deg-degsiiyo ku hagaagaba ma jiraane, si tartiib ah aan isugu dayno in aan u fekerno.

Ilaahey ayaa ina uumay, waa sax, aabbe iyo hooyo ayuu inoo yeelay, waa hubaal kale, deetana nolosheenii oo dhan buu ina hor dhigay, run weeye, ka bacdina halkaas ayuu inoo xugmay in aanu ka ambaqaadno waa biyo kala dhibcaan taasina, ka dibna maalinba si baanu soo ahayn, sax Iyana, deetana, deetana, deetana….

Haye, waxaasoo dhami waa sax waana rune, inabase ma isa soo gasheen adiga iyo jaceyl?? Wax lug ahse bahalkaas la sheeg-sheego ma kugu yeeshay?

Waxa la yiraahdo sal fudeydka ayaa adanaha lagu imtixaanay, waxaa laga yaabaa in aad kaba boodo waxyaabo badan oo dunida ku anfici lahaa, inaad aad iyo fiirsatana ay dani kuugu jiri lahayd, sida qaayibka ahna noloshu waxey ku macdahay inaad aad ugu dhugyeelato oo aadan dhayal iyo ciyaar kugu dhaafin joogisyada ay tahay in aad ku hakato si aad u dhiraandhiriso wadada mahuudan, ee ku hor taalla.

Haddii marka aan u soo dhaadhacno is daraasadeynteenii yarayd, ma kula tahay in aabahaa iyo hoyadaa is arki lahayn, kulmi lahayn, adiguna aadan dhalateen iyagoo bilaa jaceyl ah?

Mase dhici kartaa in badankeen aanu iska nimid dunida inagoon wax jaceyl ah ku dhalan?

Dad islaam ah baanu nahay, Diinteenana waa lagu weyneeyey jaceylka waxaana ku soo arooray aayaad badan iyo xadiisul qudsi, balse hadana waxaad moodaa in aanu si uga fara maran nahay, ama aanu isku diidsiineyno jiritaankiisa, ku dhaqankiisa iyo koolkoolintiisa, sidaasooy tahay kulligeen waanu u wada bugnaa oo hoostaas baanu ka wada rabnaa, in aan nolol jaceyl ka buuxo ku dhex harqano, kuna naaloono.

Nashaadka nolosha ayaa Jaceylka ku qiima leh, kuna dhisan, bal malee kiiyoo dunidaba laga wada suuliyo?

Side beey nolosheenu noqon lahayd, haddii argayda dugiga quraanka ku dhigan jiray ku wada nici lahayeen, qaar aad si u jeceshahayna aneey ku jiri lahayn? Ka waran hadaad daris is jecel aadan ku soo dhex korteen? Bal malee haddii aadan walaalahaa jeclaan lahayn, uwa waaweyn kuu turi lahayn adiguna aad ku taagsan lahayd kuwa kaa yaryar?

Ka waran miyaad guursan lahayd (waa hadaad guur gaartee) bilaa Jaceyl?  Qoys is necebse ma jiri lahaa?

Maxaa bal marka dhici lahaa haddii jaceylka la waayo sidiisaba? Waxaa yaraan lahaa tiradda iyo kororka dadka, haddii dadku dunida ku yaraadana waxaa badan lahaa dugaagga, sidaasna dadka yar ee dunida ku nooli waxeey maaro isaga weyn lahaayeen dugaag ugaarsada, oo maf ka siiya, noloshooduna qatar beey ku jiri lahayd.

Dhanka kale waxaa badan lahaa cuduradda maskaxda ee cuqdada badan keena, waxaana kordhi lahaa xaasadnimada, lama heleen ibna aadan isu naxariista, is kaalmeeya, abaaraha iyo dhibaatooyinkana isaga gurmada.

Waxaa soo koobmi lahaa isku socodka dadyowga aduunka waxaa hoos u dhici lahaa ilbaxnimada bullaashay ee dunida, waxaa yaraan lahaa aqoonta, cilmiguna maba jireen, waayoo waxa aqoon iyo cilmi ah waxaay iminka ku dhasheen dad niyadooda Jaceyl ku jiro oo jecel in eey dunida wax qabsadaan, horuumarana ka shaqeeyaan.

Dadku waxey yeelan lahaayeen qalbiyo dhagaxyo ah oo aan debecsaneyn, dhego adag oon waxba maqlin iyo maskax aan fariimaha si waafi ah ugu  gudbin jirka intiisa kale, sidaas darteed dadka qudhiisa ayaa dugaagoobi lahaa.

Diinta ayaa iyadana dhibaato ku imaan lahayd maadama iyada oo dhami ay ku dhisan tahay naxariis iyo nabad gelyo labadaasna waxaa fulin kara oo meel marin kara, dad taxiim ah oo qalbigoodu jilicsan yahay, waxa qabliga jilciyana jaceylkaa ugu horeeya, sidaad darteed ayaa dadku bilaa diin ku soo bixi lahayeen, cawaan iska nool ayeeyna ahaan lahaayeen, oo iyaga iyo dugaaggtu dunida ku hardamaan, wax kala celiyana aneey jirin.

 

Waxaa yaraan lahaa in  xitaa qofku nolosha jeclaado, sidaasna waxaa qaribmi lahaa in qofku camal fiican sameysto inta uu nool yahay.

 Waxaa dhamaan lahayd kalsoonida nolosha markaasna duniduba iska gabaabsi ayeey noqon lahayd, mana jirteen rajo nololeed oo muuqadata, hiigsi, iyo jiritaanba.

Lama heleen hogaamiyayaal maskax furan oo dunida ka taliya, in inta iminka colaadaha iyo madax adayga la soo taaganna waxaa dhici karta in eey yihiin kuwo bilaa Jaceyl ah oo maskaxda la fiila-feeroobay, sidaasna naxariistu uga suushay, dunida ilaa jaceylka ahna nocaas ayeey la soo bixi lahayd, sidaasna waxaa ku yaraan lahaa xasiloonida dunidda iyo wax wada qabsigeeda.

Geba-gebadii haddii jaceylka la waayo waxaa xilli hore idlaan lahayd dunida, inta ay sii jirtana wax macna muuqda ah lama aneey jirteen, maadaama ay dhexdeeda ku nool yihiin ummad is wad neceb oon noloshaba isu diidan.

Marka maadaama uu Jaceylku ka qoto dheer yahay sida aanu u heysano, waxaa hagaagsan in aan wayneyno nolosheenana ku larno, kuna dadaalno in aan mar kastaba qeyb ka siino, si jacayl badani innoo dhex maro, nolosheenana u noqoto mid dhisan koonkan dushiisana ugu noolaano innagoo ah dad nolosha isu ogol, biniaadmi ah, dhaqan aadamina leh, nolol fur-furanna aanu u helno iyo fursado innoo saamaxaya in aan garba fisano oo horuumarkeena ballaarino.

 

MADAXDA SOOMALIDU WAXEEY CAYDAA AQLIGA RAACIYAHOODA:

 

 

 

Image

Aflagaado laguugula kaco ma ahan oo qur ah tan sida tooska ah laguu yiraahdo, laakiin waa noocyo badan tahay.

Cayda, af-xumada iyo aflagaadada waxaa dhici karta in aanu u naqaan oo qur ah, tan laguula qasdo oo laguugu yiraah: WAXAAS, WAXAAS IYO WAXAAS BAAD TAHAY, balse sidaas oo kali ah ma ahan.

Afgaadada waxaa loo geysan kara cid kasta si toos ah, si dadban ama si durranba ahba ha ku timaadee, balse tan aan hadda cinwaankeeygaan uga dan leeyahay, waa tan masuuliyiinteenu ama dadka sheegta in eey siyaasiyan inna xukumaan ama ha noqdeen kuwo aanu dooranay (Maba doorane) ama ha noqdeen kuwo naloo dooray, ama ha noqcdeen  xoog ama xeelad inagu qabsada amaba ma ha noqdeen kuwo danu keentayba, ay inoo geysaan, maxaa ka mid ah marka, inaguse ma ku baraarugsan nahay in madaxdeenu inna af-lagaadeyso?

aan ku hor maro tan dambe, u maleyn maayo in aan ku bararugsan nahay waayoo umaba naqaan noocaasi in uu aflagaado yahay.
In MASKAXIYAN lagu afgalaadeeyo waa ka culus tahay in MACAWIYAN laguu caayo, waa maxay sababtu?
Marka MACNAWIYAN laguu caayoo waxaa la caayayaa uun dharkaaga, jirkaaga, muqaalkaaga, hadalkaaga, qaabkaaga, midabkaaga IWM
Laakiin marka laguu aflagaadeeyo MASKAXIYAN, waxaa la caayayaa aqligaaga, bini’aadanimadaada, jir iyo  jar isla socda, waxaa la caayayaa jiritaankaga qof aheeneed, waxaana lagaa soo qadaayaa qof aan waxba ahayn, waxba diidi karin, waxba dooni karin, waxba badali karin, taasaana ugu darran adigana ku gaarsiineysa dhaawac aan laga soo waaqsan.

Hadaba masuuliyiinta Soomalidu waxey dadka ay sheegteen in eey xukmaan u caayaan si MASKAXIYAN AH, oo sidee u caayaan? maxaase cadeynaya in eey iina caayaan?

1. Marka wixii aad ka fileysay iyo waxey ballanqadeen in eey qabanayaan ay ka soo bixi waayaan, adiguna aad ku aamusto wajib-gudasho la’aantooda weey kuu cayeen ee ogoow.

2. Marka xillalka kuugu dhiibaan kuwo aan dooc iyo duunba garaneynin oo qabyaallad lagu soo xulay adiguna kaaga dhigaan in eey sidaasi dani kuugu jirto maadama ay ilma adeeradaa yihiin doqomahaan ay kuu direen,  adiguna aad sidaas raali ku noqoto uguna riyaaqdo, weey ku caayeene ogoow.

3. Marka wixii yaraa wadanku tuugsi iyo taagsiba ku helay ay iyagu jeebkooda ku shubtaan, misna malinta xigta aad aragto kii shalayto aan waxba ku dhaamin oo daaro dhaadheer ka dhistay dalal kale iyo kiiniiba, danna aneey ka gelin baahiddada shacab ahaan, iskuul la’aanta caruurtaada, biyo la’aanta xaafaddaada, isbitaal la’aanta degmadaada, iyo daryeel la’aanta gobolkaaga,  iyadana waa ku cayeene ogoow.

4. Marka intaas aan kor ku sheegay ay kugula kacaan, hadana raaligein ka bixin kari waayaan qaladaadkooda maalinlaha ah, weliba isku dayaan in eey xukunka dheereystaan (Taasoo marmar badan dhacda) iyadana waa ku cayeene ogoow.

5. Marka aad hoostooda kuc adaalad beesho, la iska daa dilo, la iska kaa dhaco, la iska kaa kufsado, laguugu dur-duriyo sidii la doonana lagaa yeelo, misna aad sidaas raali isaga ahaato, iyadana waa ku caayeene ogoow.

6. Markii ay dastuuradeey qoreen ku dhaqmi waayaan, ixtiraami waayaan, marka dambana ay ku gaarsiiyaan jahawareer jir iyo laf ah sida ay u baal marayaan sharuucda caalamiga ah, tan wadaniga ah iyo tan dastuuriyanka ahba, adiguna aad sidaas hebed isaga ahaato, iyadana waa ku caayeene ogoow.

7. Markii kuwii shalayto ku dilay, ku baabi’iyey, ku dhacay hortaada ku abaalmariyaan darajooyin waaweyn adiguna aad juuq ka oran weydana waa ku caayeene ogoow.

Intaas aan soo hadal qaaday iyo ka badanba waa inna heysataa, maalin kastana waa inna cayaan si MASKAXIYAN ah, umana dareenno in eey inna caayayaane waa nala toosan yihiin, waanu tageernaa si kastaba, hadalkoodaa jira, waana la kala safannaa sidii ineey janno na geynayaan, waxaana nahay masaakiintii la caayey misna aan ogeyn in la caayey, oo sidaas ku caayan.

Sida qur ah oo caydaas naloo qasday aan uga bixi karnaana waa, in aan u garanaa teegeeradda dhimir  la’aanta ah ee qayalaadeed, qolo-qoleed iyo qol-qoleed oo annu la garab taaganahay in aan ka tansulno, una soo jeesano sidaan kuwa ina caayaya misna sheeganaya in ay inna xukumaan ugu sheegi lahayn runta, isbadelna u dalban lahay innagoo isku duuban, rasaasna waxba ku raadin.

Waxaa qortay: Amina Mussa Wehelie

 

MARTI-QAADKII CEEBTA (Qeybta-1aad)

 

(SHEEKO GAABAN)

W/Q: Amina Muuse Weheliye

Wuxuu ku hambaaraarugay taleefoonkiisii gacanta oo dhacaya, inta qaarkiisa kore kor u hilmiyey, indhaha marmartay ayuu si hal-haleel leh gacantiisa midig u hoos haabiyey, barkintii uu ku jiifay oo uu iminka ka toosay.

Teleefoonku weli waa dhacayaa, laakiin weli ma anuu helin, mar dambe ayuu ogaaday in anuu barkinta ku hoos jirin, balse uu dhulka ka dhawaaqayo, inta qaarkiisii hore laadlaadshay ayuu ka soo haabtay dhulka, dhagta ku qabo-da uu is lahaanatleefonkii dhawaaqii wuu joojiyey, wuxuu isku dayey in uu ogaado cida soo wacday, tabaduu is lahaana, dabkii waa ka dhamaadayba waana is damiyey.

Ayar buu isaga laabtay hurdadii uu ka kala gooyey taleefonka baas, inta go’ii isku sii daday ayuu  dhinaca bidix u seexday, balse hurdo waa ka soo dhici weysay, markuu cabaar gal-gashay ayuu laabta iska yiri: Bal isakaba toos!!

Wuxuu ka soo holladay sariirtii, taleefonkii mobileka ahaana horey ayuu u soo qaaday, qol kale oo dhalinyaro deggan tahay ayuu hor istaagay, meel illinka geeskiisa ah oo miis yari yaalana wuxuu ka qaatay dab-buuxiyihii (Charger-kii) taleefonka oo mahala ay wadaagaan isaga iyo dhowr kale, godkii danabka (BRESSKII) ayuuna geliyey, ka dibna wuxuu u aaday in uu isa soo dhaqdhaqo, cadaydo quraacdo IWM.

Teleefonkii oo show markuu dabka qatayba is iskiis ah isku shiday ayaa misna soo dhacay, markaan kama foga mana hurdee, waa ku booday.

Haloow iyo yaa waaye ayuuna is daba dhigay, cod buuxa oo guuxu ku badan yahay, ayaa loogu jawaabay: “ War kaagaan yari, ma iminkaad bilowday in aad taleefonada nagu dhageysato?” intuu isku naxay, codkana gartay ayuu yiri: “ Mayee guddoomiye, waan hurdayoo, waa digii ogaa xalayto goortii dambe oon shirkii ka baxnay, anigana gaadiid xumo badan aya I heshay oo waa tii baabuurtuba iga buuxsameene, intaa markuu marinayo, ayaa loogu jawaabay: “ Markaa ilaa xilligan duhurka ah ayaad jiiftay, aniguna waa daalay sidaan kolba u dheehanayey meeshii, waxba kuma jiraan, waxbana kuma aadan qorin” intuu soo booday ayuu isku difaacay: “ Hadde waa aniga kuu sheegay, oo xilli dambe oo waagiiba baryey ayaan seexdaye, markaan xaafadda imidna dabku waa ka maqnaa, iminkadaas ayaanse gelinayaa” codkii buuxay ee dhanka kale ka hadlayey ood iminka moodo in la yara dabciyey ayaa yiri: “ waxaanu heysanaa waqti yar, fadlan ku dhaqso, ka dibana iigu imoow maqaayaddii CINDI, si aan kuu maamulo,  intaas ka dibna qofkii dhanka kale ka hadlayey waaba dhigay taleefonkii.

Farax yare, oof baa ku taagan, in kastoo qofkii soo wacay uu iminka dhigay taleefonkii laakiin howsha sugeysa ayuu ogyahay, inta quraacdiiba iska daayey ayuu dul fariistay computer u yaalay qolka, wuu shiday, wuxuuna galay website-kiisii uu wax ku qorayey, markuu bogii la soo kala baxayna, wuxuu ku bilaabay in uu qoro kolba wixii ey la ahayd in uu qoro.

 Qoryey wixii uu worayey,  inta neef weyn iska soo gooyey, ayuu dib u fariistay, wuxuu xogaa ka yara fekeray, in uu dib u aqriyo wuxuu qoray iyo in uu badhanka u taabto oo hawada ku daro, waqti yarada heysata darteed iyo karkabada dhinaca kale lagaga hayo sababteed ayuu go’aansaday in uu hawada ku daro oo waxba aanuu la sii raagin, sidii buuna yeelay.

Intuu weli dul fadhiyey combuterkii oo uu egayey sidii in uu isaga qudhiisu qof yahay ayaa misna taleefonkii oo weli daradda yaala sidiina dabkii ugu jira, mar kale soo dhacay:

Wuu ku cararay, markaan intii hore waa ka rajo badan yahaye, wuxuu filayaa in lagu bogaadiyo shaqada uu durba kala tuuray, mise waa isla codkii: “ Waryaahe kaagan yari, ma waxaad naga dooneynaa, in aanu wax aan inaga suurtagelin cadiyan iminka innaga suurtagalaan? War waa maxay waxa aad qortay?  ujeedkiiba waa marin habaabisay? Intaa markuu dhageystay ayuu kari waayey in uu sii dhageysto, intuu isagoo firka naxsan candhuufta dib u liqay ayuu yiri: “ Guddoomiye iminkadaan ayaa saxayaa ee iga war dhowr” wuuna ku dhigay taleefoonkii.

 

Waa Socotaa……..

 

 

Meherkaagii Hoo

aminawehelie:

Maqaalkani waxaa lagu qoray markii uGu horeysay, Maidhane BLOG, Mukhtaar Maydhane waa qoraa Soomaliyeed oo ku nool wadanka Canada, wuxuuna qormadaan uga jawaabay qorme hore oo aan aniga oo ah Amina Muuse Weheliye qoray una bixiyey Maherkeyga I sii.
Xuquuqda qormadaan waxeey u dhowran tahay, qoraa sare: MAYDHANE.

Originally posted on Maidhane:

Qormada Aamina Muuse Weheliye ee magaceedu yahay Meherkayga i siiwaa qumbulad ku dhex qaraxday bulshada Soomaaliyeed wakhti ku haboon. Halkan anigu dib ugu celin maayo wixii Aamina sheegtay, laakiin waxaan jecelahay inaan ballaadhiyo soohdinta ay ka hadashay. Ballaadhintaasi waxaan u arkaa inay lama huraan u tahay helitaanka qoys wanaagsan oo unug u ah bulsho isku tolan.

View original 1,627 more words

MARKII LAGUU BOGABA, BOOD-BOOD (Sheeko gaaban) Waxaa qortay: Amina Muuse Weheliye

Image

Ka dib markii uu waxbadan ku xiiqay qurbaha, ayuu is yiri waa tan dadku wada duday, oo dalkii u irsaaqad doontaye bal adna nasiibkaaga tijaabi, Duulle ma heysto lacag uu ku maalgashado dalkii hooyo, faciis qaar hoteeleey dhisteen una bixiyeen magacayo qalaad, kuwo kale maqaayado ayeey abaabusheen, qaar kale guryo dhisid iyo sii gadid ayeey ka bixi la’yihiin, laakiin isagu ka dib sannado badan markuu dhex jeeqaaqay fadhi-ku-diriryada isagoo billaa camal ah, dhowr kale-na uu taxi ku dhex waday magaalo weynta London iyo agaagaaraheeda, dhowr sanno oo kalena xabsi ku jiray inta canshuur uu la dhuuntay lagu qabtay, dhowr kalena uuba jahawareersanaa oo meel uu afka saaro la’aa ka dib markeey xaaskiisa is qabteen, oo ay calalada banaanka u dhigtay, tiro ka dhowr jeerna guriga ka saartay, ayuu mar dambe ilaahey wax ku soo riday.

 

Wuu kacaamay markuu arkay qaar isaga ka sii liita, ooy ku jiraan kuwa wuxuu falay ka daran falay, faylal waaweyna ay ka yaalaan diiwaanadda booliska iyo waaxyaha cadaaladda ee wadankan shisheeye oo uu ku noolaa mudada dheer, oo jagooyin loo magaacaabayo, amaba ay soo yeereyso warar in loo dheg-taago  haboon tahay, oo ah hebel jufadiisii baa sharaxatay, hebel waxaa laga dhigay xildhibaan, hebelna waa xil-suge, hebel wasiir buu rabay waase waayey waxaase lagu sasabay agaasime guud, IWM ayuu ku fekeray bal waxaa kaa reebay duulkan wada dhaqaaqay, waana kaa wadankii u sii xir-xirtay.

 

Laakiin iskama tagine, si fiican buu u tabaabusheystay, isagoo  daliilsanaya qaar isaga ka sii horeeyey oo talooyin wax ku ool ah u soo diray, ka dib markii ay sideey rabeen wax u noqon waayeen, madaxnimona heli kari waayey, kulligoodna ma ahee, waa kuwii ay isla barjeyn jireen, saxiibo iskuma jiraan, marka arrimaha qaarkood gorodda lala galayana cid kasta talo lama weydiisto e, iyana kuuma sheegta e, soo gaabiyoo, waa saxiibo mirqaan hore, xiriir qoto dheer baa ka dhaxeeya, sidaad darteed nafteey isu bixiyaanoo, waa isku dano-rugtaane, iyagaasaa la soo taliyey.

 

Bal qabsoo isagoo taladoodii ku jooga, ayuu tallaabo-tallaabo u yeelay wixii ay ku soo talo bixiyeen:

Ugu horeyn iibso, dhowr isku joog oo holcaya ( Qatar ah) iibsay ,Diyaar FIG.

Yaaneey kaa kala dhinaan dharkuye, jaakaddii, shaarkii, garabaatigii (TIE-GII), kabihii (Weliba kuwa fooda u dheer  birtana ku sita afka hore), barafuunkii, intaasina waa diyaariyey FIG.

Maxaa ku xigga:

Laxiriir wariye tolkaaga ah oo TV ka shaqeeya, tasaa xogaa yara dhibtay, waayoo tolkiisa wuu ka dhex garan waayey kuwan wada suxufiga ah, laakiin muddo markuu daydayaayey ama heyb-heybshay waa soo helay, weliba qaar macangag ah, taasina diyaariyey  FIG

Waa ka socday oo Faro kama qodna Faanoolee, xaa xiga hee??

Haaheey sharuurkii TV-ga lagu laaluushi lahaa, kaasna waa ku yara dhibtooday, markii dambase islaantiisaa Nuurtaa ka furatay, oo ugu lab qaboojisay in eey hagbaddii ay ku jirtay oo aay lugteeda dhowaan qadaneyso ka bixin doonto laaluushkaan baas iyo tikitkaba, Ilaaheey jecelaa ninkan Duulle ah, taasina waa diyaariyey FIG.

Ilaahoow saxiibadiis ha ka qaadin, waa kuwa talada fiican siiyee,  haye xaa heray hadana???

Sida loo hadlo oo doodaha loo diyaariyo, loo kariyo, loo bisleeyo loona soo dajisto, ka dibna loo cuno, iyadana talooyinka ka siiyey kuwa ugu culus beey ku jirtay, in odaygu dhankaasna iska tiiriyo, waxaana weliba looga digay, in doodaha taleefishanadu aneey la mid ahayn kuwii uu xariifka ku ahaa ee fadhi-ku-diriryada, maxaa jira dheh?? Kuwaas cantarabaqash kasta oo uu yahay waa ka dhex qeylin jiray, mana lahayn dawadayaal indha ku soo togaaya, laakiin kuwaan , heedhe kuwaani, ma ahan ciyaar-ciyaar, waa taleefishan dhan, waa aalad la iska arko, afkaaga iyo inta ka dhex leh lugtaada waa la deymoonaa, ayaa lagu yiri, tolkana siduu kuu jeclaado, xariif iska dhig oo yaan lagaa badina waa loogu daray, maadama aad iyaga matali doonto hadhowto jagada dambe ood u daalaa-dig leedahay, marka takhasus iyo dadaal dheer ah beey rabtaa, taasna waa diyaarshay, in kastoo aneey sahlanayn.

Laakiin wuxuu sameeyey? dhowr habeen ayuu inta dhowr majin oo jaad ah ka laacay, gurigiina u soo hoyday xilli aan sanooyinkaanba looga baran in uu soo hoyaado oo fiidkii ah, ayuu isalaantiisii yiri, Nuurto iga dhageysto, Nuurto duca-qabtana waa ka dhageystay, SAN AHAY? SAAN U HADLAY? MA U QALMAA IN AAN CODKA CIDDA KU HADLO? Ayuu dhowr jeer ku wareeriyey islaantiisii inteey faaf-reebeysay, huri meysee, XAAJI DHAG-DHAG BAAD TAHAY ayeey ugu laab-qaboojisay. Marka taasna waa FIG.

Maxaa dhiman, alla fara badanaayeey!!! Intaas uu howshaas culus ku jiray iyo karuudkaas (TABABARKAAS) wuxuu ku dhex waday taleefoono badan uu uu dirayey oday dhaqameedyo tolka ah oo howlshoodu tahay in eey rijaalkan qabiilka u sharaxaan, una sheegan kuwa dowladda ah in aneey kub iyo kush lahayn ilamaa DUULLE RAGEEDI wasiir laga dhigo!!!

 

Aadaale aadaale, howshaasi markeey in badan socotay waa kan Duulle isku sii daayey diyaaraddii,  basaboorkiisu ma ahan mid ciyaar-ciyaar gala, waa kii gaduudnaa (Casaa) ee jeebka kore muggii looga jeedo la iska garanayey British-nimadiisa, ka wareega hortiisa, ninku waa INGIRIISE, cidii kaas aragtaaba juuq dhihi meyso ayuu aaminsan yahay.

Kulli arrimahaan oo dhan Duulle waa kala tashaday xaaskiisa Nuurto-nafta-u-roon, laakiin mid baanu u sheegin, damaca hoose oo ku jira markuu Xamar cadde iska xaadirsho, rag badan oo arrintaas sameeyey ooy u fushayna waxeey ka mid yihiin kuwaan la talinaya oo baladkii hortiis tagay, ragaasna waa in uu iska bareejeeyo,  waa haddii qorshaha A u fuli waayo, in uu fushado qorshaha B  oo maxay ah? Guryihii uu reerku horey uga soo cararay in uu  ceeriinka ku gato, mana dhisnaba, waa boosas jajaban, laakiin maacaleesh, waxey u gooyaanba, in uu kan-yasir dhaho, gabar yar oo bikra ahna guursado oo sidaas ku minyareysto, alla ninku tallo fiicanaa, awoowgii baa tallin jiray, weliba guursigaas dambe wuxuu sii jecleystaa markuu xasuusto inta jeer oo horey Nuurto guriga iga saartay.

Dulle nin ciyaaraya ma ahan, inta islaantu hagbaddii u mashquulsanayd iyo dumarkeey shuraakda ahaayeen ku lahayd (NAA IIGU SOO DHAQSADA ODAYGII BAA II DHOOFAYA OO AQALLADII AANU KA SOO TAGNAY SOO RINJIYEEYNAYEE)  oo  iyadaba ma dooneyso in ninkeeda gacaloow-ga ah wuxuu u tagayo oo dhab ah ay dumarka uga shekeysee, oo taasi dee waa isiroo waxey rabtaa in eey hadhowto dumarka ay xafiiltamaan uga naxsato (XAJIGII BAA WASIIR LO MAGACAABAY) isagana  waa Duullee, wuxuu ku mashquulsanaa in uu waraaqaha lahaanshaha dhulka (Soborloogooyinka) guriyihii sii dhaqaaqsado.

Saxiibkii oo dukaan afar iridood ah ku leh bartanka London ayuu u geystay, intaasna hoostuu ka duceysanayaa, salaado anuu waligiis dukan waa dukanayaa, wuxuu habeenkii ku calwasaadayaa, (Maxaad dalbataa? Wasiirka Dhul-cabirka? May taloow kaasi armaa laga wanaagsan yahay, Ka waran kan gaar-gacannada?? I-iih, aar ka daa, kan dad-kicinta?? Waxaasuu kala shaandheeyaa, si kale uma taqaanide intuusan dhoofin waa shuuqay Dhuulle, kii feker ahaa ayaa kow ka siiyey, xulustii waa ka yaratay, yeelkeed dee, ha yaraataba, markuu beledkii iyo dhulkii tago ayuu caano faresh ah iyo neef saakay la biriiyey beerkiis, kurus geel iyo hilbihiis oo  la isku kalaankalay, suusac iyo dhay, koostaato iyo arasota, baasta saldaato iyo Al-foorno ka dhergi doonaahe, iyadaa dib u soo dhalan doonta xulustuna sidi tuurkii, waase in uu howshaa oo dhan iska dhameeyaa horta, raaxo ha u dambeysee, wuxuu kaloo maanka ku hayaa, milicdii, ama milicdii dhulkii hooyo oon wax loo dhiga jirin, in uu janno geli doono ayuuna ku taamayaa.

Gaba-gabadii markii la gaaray oo wax kastaba soo idlaadeen waa kan tagay, dhoofay, bareeki buubtooy (Diyaaraddii raacay) Xamar cadde kaga degay, wuxuuse arkay wax anuu fileynin.

Horta wax kaleba daaye, odayadii markii uu qancin waayey, lacagtii laaluushkana ku yareeyey waxay u sheegeen in heshiis hoosaadkii anuu sidiisii uga soo dhalaalin, waxeyna kaga naxsadeen in booskiisiiba ay geeyeen ku kale oo isla cidda ah oo ay isaga sadex oday kala tirsadaan, intii bixiyeyna afar jibaarkeed bixiyey,  markuu intaas maqlay ayuu ciil dartiis burqaday, wuxuuna dabada u qabtay oo odayadii dhegahooda kaga diryaanshan juhdigii uu geliyey in uu siyaasada ku biro, wuxuu u sheegay oo uu u tana-taneeyey inta qarash ah oo uu bixiyey una huray in hamigiisaani u hirgalo, wuxuuna ku tag-taagasaday sida ay uga go’an tahay in uu ka mira dhaliyo doonistiisa, waxba uma jilcin duqowdii, isna waxaa loo sheegay sida uu tacbaan u yahay iyo sida ay isugu dayeen in eey dhisaan, sida ay ugu dadaaleen isagoon shahaado qur ah xitaa tan xoola raacistaba allaha ka dhigee heysan sideey u baleen, isuguna dayeen in xilka loo diyaarsho, sida loo  falisay oo looga badiyey, sida looga saqaysan yahay iyo sida markaan oo uu muraad leeyahay mooyee in xitaa loo xasuusto in waligiis anuu horey saanui u bixin jirin qaraanka tolka iyo jufadda kuu ka dhashay, waxaa la xasuusiyey sida dhowr sano ka hor markii qabiilku dagaalka qaraar kula jiray kuwii kale eek u soo duulay uu u sagsaagay in uu gacan ka geysto, qarashkii la rabay in lagu iibiyo, baabuurkii cabdi-bilaha ahaa ee la doonayey in qoriga SUUGA ah lagu rakibay, sida anuu tolka u garab qaban xili dhibaato,  wax kale daaye in anuu xitaa ka qeybqaaday lacagtii rasaasta lagu iibiyey,  wax badan ayaa isna dhegtiisa lagu shubay, markuu intaas maqlay oo misna yaqiinsaday in dadaalkiisii oo dhan uu hal bacaad lagu lisay yahay, ayuu ciil dartiis la boodbooday, odayadii oo yaabay oo indha ku soo taagaya xitaa kama xishoonin, aad buu bootinta u dheereeyey, mar qur ah ayuuse ka war helay, QABSHAX, show sariirtii baaba jabtay, wuxuu ku toosay xaaskiisii oo ku qeyniyeysa oo leh, DUF KU BAX, WAR MAXAAD SARIIRTA INOOGA JABISAY, hadduu eegay Islaantii dhulkeey taalba oo shamiitadii bay ku dhacday, cabaar yar ka dhibna, waa ka jaf-jafatay  saani beyna u  istaagtay waxey u tiri si hal-haleel leh: NAGA SEEXO CARUURTA HANAGA SASININE, JOODARIGANA KA ISTAAG AAN DHULKA DHIGEE WAA ADIGA SARIIR LA’AANTA NA DHIGEE.

Indhaha ayuu marmartay, miyirkuna wuxuu u soo galay si tartiib ah, show Wuxuba waa riyo, intuu yaabay, oo cowdi bileystay macaawistii isaga qudhiisa ka siibatayna soo ceshtay, si fiicana u duubtay, ayuu hoosta ka yiri: belo waa tanoo kale, war bal tan i qabsatay eega, WAABA MARKII LAGUU BOGABA BOOD-BOOD.

DHAMAAD.

FOOJIGNAAN:

(Sheekadan iyo magacayada ku jiraba waa mala-awaal, cid gar ahna loolama jeedo, waxaa qoruhu ku iftiiminayaa, sida dadka qurbaha ku nooli qaarkood ugu hanqal taagayaan in eey xilal siyaasadeed ka qabtaan wadankii, iyagoo hadana aan qurba-joog-nimadaas mooyee, lahayn aqoon gaar ah, balse ku tashanaya in eey ku helaan jagooyinka qeybsi qabiil.)

NOLOSHII FILIMADA (QEYBTA 2-aad) DARXUMO & DAAHIRA

Image

Nolosha waa hadba sidaas ka dhigato, laakiin marnaba kama dhigi kartid qiyaali, waayoo ma kaa yeeleyso in aad iska yeel-yeel ku noolato, waa duni dhib badan oo dadku wada gulfinaayo, nin aan gulufkaas ka qeybgelina sahal iyo sirbad la’aan kuma noolaado.

Dad badan ayaase nolosha u qaata in eey tahay mid iska sahlan ama u noolaada sidii in aaneey adduunyo joogin, sidii in aaneey masuuliyadi saarneyd, sidii in aaneey aakhira jirin, sida in aaneey xisaab jirin, waxooduna waa wax iska cun, wax iska gunto, wax iska dhal, wax iska guurso, wax iska fur, wax iska qaado, wax iska dheh, wax iska diid IWM.

Bal ila eega nolosha  DARXUMO iyo DAAHIRA, waa dariska qoyskii aanu noloshooda ku soo sheegnay qeybtii hore shekadaan NOLOSHII FILIMADA, Diiriye iyo Diidan, akhristoow waa laga yaaba in magaca oday-ga dhan ee reerka ee  DARXUMO loogu yeerayo kaaba nixiyo marka hore ileyn magac qof weyn loogu yeeraba ma ahee, balse haa, waa sidaas magaciisa, waa DARXUMO goor hore iyo intii dhulkii hooyo iyo mid ka sii shisheeyaba uu joogay ayeey u baxday.

Somalida inta anuu burburku ku dhicin waxeey u safri jireen dalal kooban, ma ahan sida ay iminka yihiin oo ilaa iyo cirifka waqooyi ee dhulka dadka gaagaaban ee ISKIMOSKU ku nool yihiin, haddii la tago laga helaayo qof soomali ah.

Safaradoodu ma ahayn kuwo magangelyo-doon ah badankoodu, laakiin waxeey la xiriireen, waxbarasho, shaqo (MURUQ-MAAL), tababaro gaagaaban oo shaqaalaha dowladda loo diro iyo ganacsi (BEEC-MUSHTAR).

Soomaalida u dhoofta Yurub xilligaas waxaa ugu badnaa oo ay aadi jireen INGIRIISKA iyo TALYAANIGA oo iyagu ah laba wadan oo Soomaliya gumeystay, dhoofkoodu marka laa reebo tiro badmaaxyo ah oo maraakiib eey ka shaqeynayeen ku tagay halkaas ama askar xilligii gumeysiga ka barbar dagaalantay ciidankii dalalkaas dagaalkii aduunta ee labaad, markii uu dagaalku dhamaadayna la dajiyey wadamadaas haba ugu badnaadee Ingrisiikuye, mooyee inta kale dhoofkoodu wuxuu isugu jiray kuwo loo diro waxbarasho, Jarmalka, Jokeylafaakiya iyo Ruusha iyaguna badankood waxeey ahaayeen dalalka ay dowladdii hore u diri jirtay shaqaalaheeda , saraakiisha ciidamadda, shaqaalaha warfaafinta IWM, Hindiya iyo  Carabaha iyagana waa loo dhoof tagi jiray, waxaana loo aadi jiray ganacsi, shaqooyin xoogsi ah iyo waxbarasho, dalalkaan kor ku soo xusay iyo kuwo kale iyagana waxaa loo aadi jiray caafimaad ciddii awoodda,  balse waxeey dalalkaas oo dhami ka sinaayeen in aan aad looga welweli jirin dadka u dhoofa, laakiin kuwa u dhoofa Bariga Afrika waa laga welweli jiray (WAA XILLIGAASE)  waxaa xitaa jirtay figrad Somalidu iska dhaadhicisay oo ah in qofkii BARIGA AFRIKA u dhoofaa siduu wax u ged-gedinayo ay marka dambe isaga la gadoomeyso wax kale oon ganacsi ahayn oo dhulkaas loo tagi jirayna maba jirin)   ma hubo laakiin waxaa dhici karta in ay tahay mid ka mid ah halka ay ka timid maahmaahda  Soomaaliyeed oo oraneysa: WAX GED-GEDDI WAX HAKULA GADDOOMAANEE.

Hadaba odayga qoyskaan oo ay sheekadu ku saabsan tahay ee DARXUMO isaga iyo magaciisa iyo dhaqankiisa gurracan oo sheekadu iftiimin doontoba halkaas ayeey ka soo bilowdeen, oo wuxuu ku jiray Soomaalidii laga welwelay markii eey BARIGA AFRIKA (East Africa) ku ambadeen,  macnuhuna ma ahan in dadkii Somaliyeed ee EAST AFRICA u wada dhoofay wayadii hore kulli wada ambadeen, balse DARXUMO isaga wax qaas ah ayaa la gadoomay.

Isagoo wiil yar ah ayuu tagay, deetana wuxuu horey iyo gadaal u raaci jiray baabuuro is-jiid ah oo nin adeer u ahi leeyahay oo OOMADA dharka lagu mayrto, caleenta shaaha , dacas, subag-buuraha ee rootiga la marsado in alaabo kale oo nooca bagaashka loo yaqaanno u kala gooshin jiray wadamadaas Bariga Afrika soona gelin jiray xudduudda Soomaaliya.

Balse Darxumo oo hooyadii markii hore ula baxday DAAHIR  kuse sifoobi waayey magacaas, wax kale ayuu arrimihii ku labay, horta isagoo inan yar ah wuxuu bartay JAADKA (QAADKA) oo isagu waligiisba dhulkaas hodan ku ahaa  (Waaba-na xilli quud owliyaad loogu yeeri jiree) wuxuuna ku daray waxyaabo kale oo ka sii waaweyn, calaa kuli xaal waa xargo goostay, dibjir buuna isu badalay, sidaasna wuxuu ku hantiyey magacaan DARXUMO.

Darxumihii nocaas ahaa ayaa iminka ka dhex shekeynaya Maqaayado Soomalidu xanta u tagto iyo fadhi-ku-diriryo caasimadda Ingriiska ee LONDON ku yaalla, maqaaxiyadani waa kuwo inta badan,  laga abaabulo niyad-xumadda dadka Soomaliyeed ee qurbaha ku nool, kala fogeyntooda, iska hor-keenkooda, isku-dirkooda, howlo kale oo intaas ka badanna waa qabtaan, maqaayadahani qaarkood (Kulligood ma ahee) waxaa ku jira kuwo xaruumo u ahaa uruurinta qaraanka qabyaaladeed, ee wax badan lagu huriyey dagaalladii sokeeye ee Soomaliya holciyey, dambi mooyee wax kalena badankood lagama kororsado, (Ciddii dambi u garateeyse dambi u tahay).

Xaaska DARXUMO, waxaa la yiraahdaa DAAHIRA,  iyada iyo magaceedu waa is leeyihiin, waa gabar maskiinad ah, oo caruurteeda iyo  gurigeeda ka adag, caruurta Yurub lagu dhalo ama lagu koriyo haba ugu sii darnaadeenee kuwa Ingriiska oo sidii xoolihii loo raaco aroortii, sidii xoolihiina loo soo xero-galiyo habeenkii iyadaa iskuulka u daadgureysa, hadhoowtana ka soo daadgureysa, iyadaa dhaqtarka geysa markeey xanuunsadaan, xitaa haddii cudur saf-mar ahi oo caruuraha wadanka ku nool oo dhan ku dhaca uu haleelo, in eebbe daris iyo dad qaraabo ahi u bixiyo mooyee, AW-DARXUMO waxba kuma taro.

DAAHIRA, intii karaankeeda ahi waa dadaashaa in tabari u diido mooyee, waxeyse noqotay garab iyo gacal la’aan, gucleyskii ka dhamaa ninse faro kuma heyso, waayoo isagaan u oolin si faro loogu hayo, waa dowdar aan waxba kala jecleyn, shaqadiisana waxey ku kooban tahay oo uu si buuxda (FULL-TIME) ah uga shaqeeyaa, maqaayadaha xanta iyo calool-xumadda, in uu fadhi ku diriryada ka qalaado, in uu gabdho yar-yar oo uu awoowe iyo abuulan u noqon karo oo reerahoodii iskuulo u soo dirsadeen oo Soomali  ah, wadooyinka u istaago oo xod-xodasho ku dayo, in uu dhega-dhegeeyo  wax uu siyaasad u yaqaano oo Wadankii ka jira iyo in uu hurdo isagoo aan meyd wax dhaamin mooyee, howl kale ma qabto.

Markii dhanka aqoonta loo soo noqdo wuxuu garanayaa dhowr erey oo Ingriisi ah, dhowr Talyaani ah, dhowr Kiswahili (SAWAAXILI) ah iyo kuwo kale oo aan la garanin luuqado eey yihiin  iyo cidda ku hadasho toona, isaguse uu ku sheego, waa Shiineys, waa Filibiines, Waa Taiwanes, waa Hundureys, waa Nicraguwaaneys IWM, tariikhdana laguma hayo meel uu cag ka saaray qaradda ASIYA, oo waligii intii taqaana waxey ogtahay in uu AFRIKADAAS iska war-wareegi jiraye, isagase sidasuu ku doodaa, Eebbaa runta og.

Caruurtiisa iyo xaaskiisa waa dayacay si cad, haddii dayaacaddu ahaan lahayd wax la isku qiimeeyo oo shahaadooyin la isku siiyana, wuxuu noqon lahaa kan ku qaata  BAJEELAHA ugu weyn.

Wax uusan dayicin ayaase jira, waa u doodida tolka iyo qabiilka uu ka dhashay, wuxuu ka yahay libaax soo fadhiistay fadhi-ku-diriryada, rag uu dood la galay waligood kagama guuleysan, mana xishoodo wuxuu doonuu ku hadlaa, xanta siyaasadda dhulkii hooyo oo dhan isagaa tana-taaneeya, siduu u kala dhigdhiyana waa yaabtaa, 24 saacadood  wax aan dhameyn 6 sacadood ayuu gurigiisa ka joogaa, tabar iyo tigaadna kuma kordhiyee, lafihiisu u daneystaa.

Saacadahaasi koobani waa mar uu xaaska kaliilayo, mar uu rashin ay ducaqabtadii uu qabay ee DAAHIRA ku farayareysatay si wacnna ugu diyaarisay uu cunayo, mar uu dhar ku uskagoobay iska badalayo oo xiranayo mid xaaskiisu u dhaqday, u kaawiyadeysay una carfisay, qalaas, waaba intaas.

 waligiis iskuulka caruurtiisa ma tagin lagamabana yaqaano, wax kale iska daaye haddii wax degdeg ahi ku dhacaan xitaa diwaanka uguma jiro (as e next of keen) dugsiyada caruurtiisu wax ku bartaan, waligiis isma weydiin wixii xaquuq ah ooy ku lahaayeen xaaskiisa iyo caruurtiisa, casaba warkoodaba daa, dib-na iskuga noqon oo kama fekerin bal in uu gudanayo waajibaadkii aabbanimo, xaasnimo, muwaadinimo iyo mid kaleba toona, salaad ma tukado, Ramadaankana dadkuu ka maq-maqlaa WAA SOON QAAD! Iyo waa dhashay Ramadaankii, ka dibna waxaa ugu soo xigta waa ciid IWM, xalwadda reerku soo gatay ee yowma faraxa loogu talagalayna haddii mar mar ku soo beegmo (Isagaanba soo jeedin xilli reerku wada joogee) dhankiisuu marmar ka taabtaabtaa, laakiin in uu dhunxiyo mooyee, kama haqab beelo karo, waayoo ilko iyo gowso uu ku ruugaaba uma harin, JAAD baa ka daadshay.

Dhanka kale wuxuu ilbax darran ku yahay (Waa siduu isu heystee) kala xulidda dumarka (Siiba kuwa garoobadda ah ee xaafadaha la deggan) isagaa u qaadun ah ragga malafsanaya ee garoob-gaadka ah (Wadaddii guurkana aan heyn) ee fadhi-ku-diririyada tuban, waxaad moodaa in siinkii war-laliska ee Afgooye ugu xiran yahay guryaha reerahu isku qabaan, bal adba sheeg siduu ku ogaaday, Caashadii la soo furaba, ama Xaliimaddii odayga bac-madowda dibada u dhigtaba.

Wuxuu kaloo belo daran oo fara-ku-gubad ah ku yahay, caruura-gaadka iyo saqiiro-suujiska, gabdhaha xafadaha ka dhow-dhawi oo dhan oo da’da Dugisiga sare, college-ka iyo wixii ka sareeya oo dhami dhigta ee Soomalida ahi waa isku sheegeen, markeey meel dheer ka arkaana kiisoo dhankooda u soo gagabayana waxeey isugu digaan (HERE HE IS, THE OLD CRYZ MAN) kolba intuu barafuuno isku soo buufiyo ( Ay ku jiraan kuwo sidii baytari la shiiday u soo uraya ) ayuu ku yiraahdaa markeey meelahaas marayaan, haye abaayo!! Walaal ma xaafadahaan baad gashaa, kuna eegga indho godon oo iyaga qudhooda laga wareysan karo waayaha adduun ooy soo mareene, xageey kaga haraan waa indhihiisii oo isageey ku yaallaane, indhahaas noocaas ah ee iyaguba qatyaanka ka -jooga dhafarka iyo rafaadka, ayuu kolba isugu qabtaa inanamada yar-yar ee dheylada ah, kalama yaqaano haasiwii 70 kii oo ah xiligii uu wiilka yar ahaa iyo kan qarnigan 21 aad!! Wuxuu isu heystaa in uu yahay Clint Eastwood oo shukaansaya Safia Loreine oo yar (kolba luuqado baas ayuu ku dayaa in uu salaanta ku bilaabo) COME SI FA BELA? (SIDEE TAHAY QURUXDAAY?)  iyo HOW DO YOU DO? (ISKA WARAN?) ayaase ugu caansan.

Qaad isaga iskaba dhaaf ma moogaan karo, kaadidaa ku xirmeysa haddaanuu qayilin, kuwa qaadka iibiya oo uu macruufka ka yahayna waxeey kaga dareen liiska macaamiishooda, halka ugu sareysa waana macmiil mudnaan leh, maalintii uu jaadku yaryahay isaga kiisa waa loo dhigaa, hadhoowse qiimuhu waa laba jibaar, isaguna ma waayo lacagta oo si kasta oo uu qaadku qaali u yahay dhankiisa waa bagaato, oo xaguu ka keenaa maba shaqeystee.

SIDI QABAC KADIIJA WARSAME !! XAGEE KALUU KA KEENI LAHAA,  lixda caruur ah oo uu dhalay lacagta dowladdu ugu talagashay  ayuu saddex ka mid ah joogta u qaataa, oo isaga iyo xaaskiisa maskiinadda ahi sidaaseey ku heshiiyeen, heshiiskaasi wuxuu dhacay markii la isku xiiqay xal kalena la waaye waana heshiis aan waligiis waqtigiisu dhicin (UN-EXPIRED AGREMMENT)  weliba abaal beey Daahirada uu qabo sidaa.

Dhan kale DARXUMO beri baa nin saxiibkiis ah oo sidiisoo kale u dhaqma balse in yar dhaama isaga kula taliyey in uu walba Meel jaadka lagu iibiyo furto, kamase dhageysan taladaas, ugu yaraan hadduu maqli lahaa wuxuuba heli lahaa wax dadka loo sheego oo ah waan shaqeystaayoo, jaad baan iibiyaa, tiina alla ma xugmin.

Hoyadii iyo aabbihii mar horeey geeriyoodeen, laakiin xaasas aabbihii ka dhintay iyo rag iyo dumar walaalihiis ah oo iyagana caruuro dhalay ayaa dhulkii hooyo jira oo ku nool,  waligiisna gacantiisu ma gaarin, wuxuu diraba ma hayo, isagana xaas ilaah iyo rasuul taqaan sabarkeeduna badan yahay ayaa eebbe u sahlay mooyee, ma uusan badbaadeen, laakiin DAAHIRA ayaa mar-mar wax u tuurta casabaddasna.

Sidaas ooy dadaaleyso, xaaskiisu kama hesho raaligelin, amaan, qancin,  iyo waxa xaasaska wanaagsani ka helaan ragga xilkasta ah ee ay u dhaxeen, haddii DAAHIRA ay sabarto, hadeey cunno macaan u diyaariyso una daboosho si markii uu  yimaado saqda dhexe isagoo gab-gab leh uu u cuno iyo haddii eey uur yeelato, kalama oga, iyadoo calooshu culus tahay uun buu arkaa, waxaana ugu xigta xaaskii ayaa isbitaalka jirta, intii anuu go’aansan siduu ka yeeli lahaana waxay iskeed uga soo baxdaa isbitaalkii, gurigii beeyna iska timaadaa tiiyoo ilmihii yaraa ooy dhashay oo duuduuban sidata, si kuwii kale oo dayacan ay u daryeesho ileyn Abbe ma heystaane, DARXUMA-na halkaasaa oodini kaga soo boodaa.

Marka aad ugu fiirsato nolosha DARXUMO ma moodid in uu adduun ku nool yahay, waxaad moodaa in uu nolol qiyaali ah dhex dabaalanayo, oo bilaa masuuliyad ah oo bilaa dhib ah oo bilaa dheef ah oo bilaa wax kasta ah, kaligiina ma ahan oo qaar badan oo cinwaanka nin iyo oday iska sita waa hareera jooga, waxeyna ku nool yihiin Darxumo iyo waalkeed cid kale ooy wax u taraan daaye, naftoodeey u go’een iyagase sidaaseey door bideen, mana ahan nolol dhab ahe waase noloshii filimada.

DHAMMAAD.

Waxaa qortay: Amina Mussa Wehelie

NOLOSHII FILIMADA: (Qeybta 1-aad) Diiriye iyo Diidan

Image

 

Weey cas tahay weyna ciddiyo dheer tahay, weey caaboon tahay hadana caajis baa meel dhigtay,  maalintii ugu yaraan konton teleefoon beey ka jawaabtaa, ganacsade xoolo dhoofiya oo xilligii xajka  jooga  waa ka mashquul badan tahay, hadana beesateyn kuma soo kordhiso gurigeeda, maskiinkii qabay, mar hore ayeey xashirisay oo meel ku xereysatay, BUTULUC  ma oran karo hadeey xaafadoo dhan rogtana waa sax macaan, warkaagaa jira xabiibti, iyo ma tu kuu dhigantaa nool!! uun buu ku ganuunucaa, haddii runta sheegi lahaana kuma dhacoo lafihiisuu u baqayaa, dumarka jaarkeeda ah oo dhan iyadeey ku sheekeystaan, in kastooy kala figrad yihiinse mid beey ka siman yihiin, waa sideey Diiriyihii qabay uga adagtahay, xan hoose ayeey kula guuxaan, WAA SIXRATAY iyo AALLA SIDUU NINKEEDU UGA BAQO, WAA NAAG NOOL iyo wax la mid ah ayeey ku xantaan.

 

Diiriye, oo adayga  DIIDAN qaba ahi, isagu waa mid miskiin ah, farta hadaad afka u geliso ma calaaliyo, waa nin deggan, debacsan, diin leh, dhaqankuna ku weyn yahay, balse qofkastaa  in dhibtaa hoos taalle, waxaa mixno ku noqotay xaaskiisa DIIDAN, hadal uu yiraahdo waligeed kama daadagin, mar kasta oo uu is yiraado hadal niyada xaaskaaga u dhaadhaca xulana waa ka kala daadataa, waayoo jawaabta ay ka bixineyso ayuu iska sii garanayaaba.

In kastoo yurub ku nool yihiin, in la diyaarsado jawi ninka iyo xaaskiisu isla qataana ay sahlan tahay hadana waligood suuqa ma wada marin iyagoo isla socda, abaal weyn buuna sidaasi ku qabaa, wuxuu ka yaxyaxayaa dhaqankeeda, dharkeeda iyo dhaadhaceeda in ragga ay saxiibka yihiin ee aqyaarta ahi ku ogaadaan, wuxuuna isu heystaa in sidaasi xal tahay, wabeey tahee.

Waligii DIIRIYE  25 sanno ku dhowaad ooy DIIDAN wada joogaan mar qur ah ayuu isku dayey in uu la dabaaqtamo, markaasna wuxuu hoosta ka mehersaday inan yar ooy daris ahaayeen, xafadoodii ugu dambeysay ooy dalkii hooyo ka degganaayeen, oo gaaska feynuusta lagu shito wareejin jirtay si reerkoodu nafci ugu noqoto oo agoon 7 ah ooy iyadu u weyn tahay biilooda uga daydaydo, markaas ayaa ugu horeysay uguna dambeysay in DIIDAN isku taago, wixii xilligaas ka qabsadayna sahal loogama sheekeyn karo.

Iyadoon xasilba u dhalan, show markaas ayeey islaantu qad ka baxa biloowday ka badbadiska ahi Show bilowday,   laakiin  in muruqeedu intuu la egyahay ay tijaabiso, oo DIIRIYE casharo intaas dhaafsiisan tusiso, waxaa la hor-istaagay dagaalladii sokeeye ee dhulkii hooyo ka qarxay, kaasoo cid kastaba dhulka la simay.

Balse waxeey heshay iminka nolol lagu sheegay MID DIMOQRAADI AH, waxey ku nooshahay YURUB, gaari u gaar ah beey wadataa, teleefoon sacado lagu hadaaqi karana waa ugu jiraa guriga, ma jirto oo meelaha kama dhowa sodohdii iyo gabdhihii ninkeeda la dhashay oo xinka meel uu ku saleysan yahay aan la garaneynin uu ka dhaxeeyee, waxeey heysataa meel  aneey ka baqeynin in darisku  sheeda ka qoraansadaan, faraha ku taagtaagaan markeey tiiyoo doco banana oo si ibaxnimo ah ( waa seey iyadu ku taaqee) u labisan.

 

Afarta barjahle daris shisheeye ah ayaa ka saaran, inkastoo haddii la weydiin lahaa dariskaas qalaad ay wax badan ka caban lahaayeen DIIDAN-ta qosolka dhaadheer iyo caruurteeda qeylada badan ee aan sacadaha kor loo hadlo iyo kuwa hoos loo hadlo aan kala garaneynin, inta jeer ooy dacwad geeyeen xaruunta dowladda hoose ee xafadooda, tiro ma leh, welina waa socotaa howshaasi.

Laakiin iyagana mid kalaa ka daahsoon, oo hadeey ogaan lahaayeen in guriga DIIDAN iyada mooyee ay gurboodka iyo odayga reerkuba dhibanayaal ku wada yihiin, oo qabaan dhib kooda ka culus, waxba ma yiraahdeene shibteey ku gaabsan lahaayeen.

Iminka DIIDAN garbaheedu waa waaweyn yihiin, ka dib sanado badan oo cunaqateyn 24 saacadood ah ood han kasta quseysa, hugga, hunguriga iyo haasawaha reerkaba ka dib waxey guri ( APARTEMENT ) ka iibsatay Dubai, kirana waa loogu jiraa, kan ay deggan tahayna oo qaradda shisheeye ku yaalla iyadaa ku qoran, si kastoo darbiyadiisu u fiiqfiiqan yihiina dan kama gasho, balse qolka fadhiga ooy guriiga oo dhan ku leedahay ayeey iska toosisa oo iska tiirisaa, kaa laguma ciyaari karo, waayoo waa halka iyada iyo saaxiibadeed ay ku shiraan, halkeey qorshayaasha dabargoynta DIIRIYE iyo dayacaada caruurtana ay ku dajiso, marka qolkaa yari gogoshiisa waa dhag-dhag, teeda kale dumarka kale tartan beey kula jirtaayoo ma dooneyso in marka la arko fadhigeeda oo kashifan sanqada laga wada hadlo, oo sirtii suuqa u baxdo.

Sidaas ooy tahay DIIDAN saxiibo lillaahi ah ayeey leedahay, waa dumar kale oo kulligood ilbax wada ah (waa sideey isku heystaane) oo raggoodii sida kan diidan qaba oo kale suuxdin dani badan ku wada jiraan, waxaa kooxdaani waagoodu beryaa sideeda fiidnimo, waxaa maskaxdoodu shaqo bilowdaa, tobanka fiidnimo, waxeyna suuqa u yaacaan oo ballamadooda oofsadaan wixii kowda subaxnimo (Saqda dhexe) ka dambeeya, luri ma heyso, oo kulligood gawaari beey ku wada xiimayaan, caruurtoodana ceelna uma qodna cidina uma maqna, odayo warkoodaba daa.

Waa dumar waaweyn oo ma ahan caruuro yaryar oo caruur kale dhalee, waxeey kulligood ku soo dhalmo bilaabeen dhulkii hooyo, caruurtooduna da’walba waa leeyihiin, markeey hooyo toosisa waayeena, badankoodu caruurtu iyagaa isku miciina oo is maamula, qaar fara badan oo caruurtooda siiba curadadooda wiilasha ahi xabisada ayeey ku jiraan.

In kastoo dumarku saaxiibo wanaagsan ( BEST FRIENDS) yihiina ragga qabaa saani suma yaqaanaane, sheeda ayeey marmar iska aqoonsadaan, mid ku dhaca in uu kan kale xasil u wareystana ma leh oo natiijada dambe marka la gaaro,  awood eey wax ku fullin karaan ma jirto go’aanada soo baxa, sidaas darteed iskuma dayaan talaabo dheerarkaas.

Dumarka DIIDAN horjoogaha u tahay waxeey kaloo siisaa casharro ah, sida ninka jeebkiisa loola dagaallamo, si aanuu ugu ilbixin oo tu kale u raadsan, milyan jeer ka badan weey uga sheekeysay wadaayadeeda sidii beri  loola guursaday dhoocil xafadda la degganeyd  iyo sideey u qarxisay qorshahaasi, sida tan iyo maalintaas ka dib DIIRIYE gacan ku gambadka u yahay iyo geesinimada ay muujisay awoodii gurigeedana ku soo ceshahay kuna kororsatay xilli aan cayimneyn.

Laakiin sheekooyinka noocaas oo kale ahi kuma haboona af-qarax ah iyo dhuun qallalane, waxeey dumarku kale soo qataan bacahooda, fariimaha taleefonka la isku dhaafsanayo xilliga kullamadaas loo diyaargaroobayo waxaa ka buuxa oo cidii dhageysataahi ay wax badna maqleysaa, HEBLO BACDII II SOO QAAD, iyo HOREY NOOGU SOO MAR BACDII, cid aan darajadeedu heerkaan gaarin marnaba ma fahmi karto waxaase loola jeedaa, MARDUUFKII QAADKA AHAA IGA SOO MAR HALKII OO HOREY IIGU SOO QAAD!! Waa  Islaamo wada qalin jabiyey, iminka bilahaan dambe alaab kale ayaaba soo korordhay, waa SHIISHAD, in kastoo waligeed eey iska jirtay oo qasataan CARABAHA lagu yiqiinay una badneyd hadda guriyihii baa lala yimid, fuuf-taas-na waa lagu hayaa, kooxda DIIDAN bahashaasi waa ka dambeyaan.

Taleefishanka iyo barnaamijyada ka soo gala in kastoo badankood kuwa qoysaska siiba kuwa caruuraha leh oogu talagay in eey daawadaan ay dhaafan inteey hurdaan, qayilaadii xalayto ka dib hadana waxeey noloshooduba ku saleysan tahay waxeey dawadaan, waxeey maqlaan iyo waxeey maleegaan , mana moodin in ay dunnidan dhibta iyo khatarta badan ku nool yihiin, dumarkani waa wada hooyooyin hadana cinwaankii eebbe ku sharfay waa wada hareermareen, waxeyna ku jirana nolol qiyaali ah, waxeyna ku nool yihiin noloshii filimada.

 La soco Qeybta 2-aad……………………

Waxaa qortay : Amina Muuse Weheliye.

 

 

Follow

Get every new post delivered to your Inbox.

Join 14,329 other followers